opis choroby
leczenie

stowarzyszenia
alzheimerowskie
specjalistyczne środki
leczenia choroby Alzheimera
(umowy z NFZ)
lekarze specjaliści
(gabinety prywatne)
ośrodki Terapii
Zaburzeń Pamięci

urządzanie mieszkania
ćwiczenia fizyczne
żywienie

dotyczące choroby
dotyczące leczenia
dotyczące opieki




CZĘSTO ZADAWANE PYTANIA:
dotyczące choroby


Skąd pochodzi nazwa choroba Alzheimera?
Nazwa choroby pochodzi od nazwiska niemieckiego lekarza psychiatry – Aloisa Alzheimera (1846-1915), który u swojej służącej, Augusty D., zaobserwował niepokojące objawy, takie jak pogłębiające się zaburzenia pamięci, którym towarzyszyły zaburzenia mowy, orientacji w czasie i przestrzeni, napady lęku, narastające trudności w utrzymaniu higieny i wykonywaniu codziennych czynności. Po śmierci służącej w 1906 roku doktor Alzheimer zbadał mózg chorej, gdzie zaobserwował rozległe zmiany zwyrodnieniowe, które określił jako „przedstarcza atrofia mózgu”. W listopadzie 1906 roku, na posiedzeniu Towarzystwa Neuropsychiatrii Południowo-Zachodnich Niemiec, Alois Alzheimer przedstawił przypadek Augusty D. oraz wyniki pośmiertnego badania mózgu. Ten pierwszy zanotowany przypadek opisuje chorobę, która obecnie nosi nazwę choroby Alzheimera. Jednakże nazwę tę nadano chorobie dopiero na kongresie w Lozannie, w 1967 roku. Warto wspomnieć również, że Alois Alzheimer w latach 1912 – 1915 był szefem Katedry Psychiatrii Uniwersytetu we Wrocławiu.

Na czym polega choroba Alzheimera?
Choroba Alzheimera należy do grupy tzw. chorób neurozwyrodnieniowych (inaczej: neurodegeneracyjnych). Choroba Alzheimera jest spowodowana odkładaniem się w mózgu dwóch rodzajów białek: tzw. beta-amyloidu oraz białka tau. Złogi białka tau tworzą się wewnątrz komórek nerwowych (neuronów) i są nazywane alzheimerowskim zwyrodnieniem neurofibrylarnym, beta-amyloid natomiast odkłada się w przestrzeni pomiędzy komórkami nerwowymi, tworząc tzw. amyloidowe blaszki starcze. Te złogi białkowe najpierw zaburzają prawidłowe funkcjonowanie komórek nerwowych a w następnie prowadzą do ich degeneracji i obumierania, co manifestuje się licznymi objawami klinicznymi, różnymi w zależności od stopnia zaawansowania zmian.

Na jakiej podstawie można rozpoznać chorobę Alzheimera?
Objawy rozwijającej się choroby można zaobserwować dopiero po wielu latach trwania w mózgu patologicznego procesu (opisanego w odpowiedzi na poprzednie pytanie), gdy wyczerpują się możliwości kompensacji funkcji uszkodzonych neuronów. Ma to miejsce w momencie, gdy utraconych zostało ok. 60-80 % neuronów w obszarach mózgu istotnych dla procesów pamięciowych. Według międzynarodowych wytycznych pewne rozpoznanie choroby Alzheimera można postawić dopiero na podstawie stwierdzenia charakterystycznych zmian w badaniu pośmiertnym mózgu osoby, u której za życia obserwowano określone objawy chorobowe. Każde rozpoznanie przyżyciowe określa się jako „prawdopodobna choroba Alzheimera”

Jakie są objawy choroby Alzheimera?
Aby osoby chore i ich otoczenie mogły zwrócić większą uwagę na możliwe „sygnały ostrzegawcze”, Kanadyjskie Towarzystwo Alzheimerowskie sporządziło listę 10 najważniejszych symptomów choroby:
1. Zaburzenia pamięci krótkotrwałej (świeżej)
2. Brak precyzyjności języka, wypowiedzi zawierające coraz mniej treści lub niezrozumiałe wypowiedzi (trudności w odnajdywaniu słów, zapominanie lub mylenie słów)
3. Trudności lub utrata orientacji w czasie i w przestrzeni
4. Ograniczenie zdolności oceny i podejmowania decyzji
5. Trudności w myśleniu abstrakcyjnym (utrata zdolności rozumienia, np. znaczenia liczb lub specjalnych świąt, jak np. własne urodziny)
6. Przekładanie przedmiotów (kładzenie rzeczy w nieodpowiednich miejscach)
7. Gwałtowne zmiany nastroju i zachowania bez wyraźnej przyczyny
8. Zmiany osobowości
9. Utrata inicjatywy i aktywności
10.Trudności w wykonywaniu codziennych czynności

Jak przebiega choroba Alzheimera?
Choroba Alzheimera jest chorobą postępującą, która rozpoczyna się od niewielkich zaburzeń pamięci a kończy na całkowitej niezdolności do samodzielnego funkcjonowania. W przebiegu choroby Alzheimera wyróżnia się trzy okresy: Początkowe stadium choroby Pojawienie się pierwszych deficytów w sferze umysłowej (zapominanie, zaburzenia orientacji w czasie), ograniczenie samodzielności (słabnąca zdolnosć liczenia, trudności w radzeniu sobie z problemami), zaburzenia zdolności manualnych przejawiające się m.in. trudnością w utrzymaniu porządku, w ubieraniu się. Średnio zaawansowane stadium choroby Zaburzenia rozpoznawania (głównie osób), narastające problemy z pamięcią, zaburzenia orientacji w czasie i przestrzeni, zaburzenia mowy i rozumienia, zaniedbania w zakresie utrzymywania higieny osobistej, zaburzenia realnego odbioru rzeczywistości, stopniowa utrata zdolności do samodzielnego życia, zaburzenia orientacji w stosunku do własnej osoby. Późne stadium choroby Poważne zaburzenia rozpoznawania (także niezdolność do rozpoznawania osób bliskich), zaburzenia mowy (praktycznie niemożliwe budowanie zdań), nietrzymanie moczu i stolca, całkowita zależność od opiekuna.

Czy inna choroba może być czynnikiem wywołującym demencję?
Demencja (otępienie) - to wtórna utrata zdolności intelektualnych i ogromna ilość objawów składająca się na jej obraz kliniczny. Najczęstszą przyczyną demencji u ludzi starszych jest choroba Alzheimera, ale inne choroby również mogą przebiegać z objawami otępienia. Należy do nich przede wszystkim choroba Parkinsona i depresja. Choroby układu krążenia, wątroby, nerek, płuc również mogą pogorszyć funkcjonowanie mózgu wywołując objawy otępienia. Także ostre choroby mózgu, takie jak udar mózgu, nowotwór mózgu, zapalenie opon mózgowych i mózgu, urazy głowy mogą przebiegać z różnie długo trwającymi objawami otępiennymi. W każdym przypadku objawów otępienia niezbędna jest dokładna diagnostyka różnicowa przeprowadzona przez lekarza specjalistę (neurologa lub psychiatrę).

Jakie są różnice pomiędzy demencją a depresją?
Depresja jest chorobą, w przebiegu której występują objawy demencji (otępienia). Istnieje jednak wiele objawów, które pozwalają na różnicowanie pomiędzy depresją a demencją związaną z chorobą Alzheimera.
Depresja:
- objawy pojawiają się dość nagle
- osoba chora jest świadoma utraty pewnych zdolności umyslowych
- chory próbuje aktywnie walczyć z utratą zdolności umysłowych
- nastrój chorego jest stale obniżony
- zaburzenia pamięci dotyczą w równym stopniu pamięci świeżej jak i    dawnej
Demencja:
- objawy narastają powoli podczas całego okresu trwania choroby
- osoba chora jest z reguły nieświadoma utraty konkretnych zdolności    umysłowych
- chorzy nie próbują wyrównać zaistniałych deficytów , np. za pomocą
  robienia notatek
- występują wahania nastroju
   zaburzenia pamięci dotyczą w większym stopniu pamięci świeżej niż    dawnej
Podane objawy są tylko przykładami. W każdym przypadku niezbędna jest prawidłowa diagnostyka przeprowadzana przez lekarza specjalistę.

Jaka jest różnica pomiędzy zaburzeniami pamięci związanymi z normalnym starzeniem się a demencją?
Zaburzenia pamięci związane ze starością:
- pierwsze objawy pojawiają się powyżej 60 roku życia
- zaburzenia pamięci występują przejściowo
- problemy pojawiają się sporadycznie (np. szukanie okularów, kluczy,
  zapominanie imion)
- poprzez intensywny proces myślowy lub koncentrację dochodzi
  najczęściej do przypomnienia sobie faktów
- osoby dotknięte zaburzeniami pamięci pomagają sobie np.
  zapisywaniem na kartkach
- osoby reagują na ustne lub pisemne polecenia

Zaburzenia pamięci związane z demencją (otępieniem):
- pierwsze objawy pojawiają się często przed 60 rokiem życia
- zaburzenia pamięci przedłużają się i nasilają z upływem czasu
- szukanie lub zapominanie zdarza się coraz częściej i dotyczy ważnych
  przedmiotów, których przeważnie się pilnuje (portfel, dowód osobisty)
- osoba chora zapomina całych ciągów zdarzeń, nie jest w stanie
  niczego sobie przypomnieć nawet po dłuższym intensywnym namyśle
- robienie notatek nie wpływa na poprawę codziennego funkcjonowania
  (zaburzenia pamięci świeżej uniemożliwiają korzystanie z tych notatek)
- osoba chora nie rozumie i nie reaguje na ustne lub pisemne polecenia

Kto zajmuje się diagnozowaniem i leczeniem choroby Alzheimera?
W Polsce diagnostyką i leczeniem choroby Alzheimera zajmują się lekarze neurolodzy i psychiatrzy. Na naszej stronie internetowej, w sekcji „Gdzie szukać pomocy”, znajdą Państwo wiele adresów ośrodków specjalizujących się w leczeniu choroby Alzheimera, zarówno posiadających umowy z NFZ (leczenie jest bezpłatne) jak i gabinetów prywatnych.